Poradniki   Narzędzia, Kalkulatory     ABC OSZCZĘDZANIA     FUNDUSZOWE ABC     Kapitał początkowy  

• Kiedy należy zacząć myśleć o emeryturze?
• Warto śledzić fundusze emerytalne
• Kto strzeże emerytalnych pieniędzy?
• Czy przekazanie środków z OFE po zmarłym małżonku na rachunek drugiego nie pozbawi go prawa do wcześniejszej emerytury?
• Jak wygląda sprawa zabezpieczeń w polisie?
• Co trzeba wiedzieć o programach pracowniczych
• Emerytura w funduszach
• Jaka jest wysokość pobieranej opłaty w razie zmiany otwartego funduszu emerytalnego?
• Jak wygląda sprawa przekazanych środków z rachunku członka funduszu drugiemu małżonkowi w razie rozwodu?
• Wnioski o unieważnienie umowy z OFE
• Zakłady emerytalne, firmy ubezpieczeniowe, fundusze inwestycyjne

Pytanie
W marcu 2006 r. zmarł mój mąż, który był członkiem otwartego funduszu emerytalnego. Fundusz, do którego przynależał powiadomił mnie, że połowa środków zgromadzonych na jego koncie zostanie przekazana na mój rachunek w otwartym funduszu, natomiast drugą połowę wypłaci mi w terminie dwóch miesięcy. Ponieważ do końca 2006 r. spełnię wszystkie warunki uprawniające do wcześniejszej emerytury dlatego nie przystąpiłam do otwartego funduszu. Proszę o wyjaśnienie, czy fundusz nie może wypłacić mi całej kwoty już teraz? Czy w razie założenia rachunku w funduszu utracę prawo do wcześniejszej emerytury?

Przepisy art. 131-133 ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych (Dz. U. z 2004 r. nr 159, póz. 1667 ze zm.) określają podział środków w razie śmierci członka funduszu emerytalnego. Zgodnie z ich treścią, jeżeli w chwili śmierci członek otwartego funduszu pozostawał w związku małżeńskim, fundusz dokonuje wypłaty transferowej połowy środków zgromadzonych na rachunku zmarłego na rachunek małżonka zmarłego w otwartym funduszu, w zakresie, w jakim środki te stanowiły przedmiot małżeńskiej wspólności majątkowej.

Wypłata transferowa jest dokonywana po przedstawieniu przez małżonka zmarłego:
• odpisu aktu zgonu,
• odpisu aktu małżeństwa,
• pisemnego oświadczenia stwierdzającego czy do chwili śmierci członka funduszu nie zaszły żadne zmiany w stosunku do treści oświadczenia o stosunkach majątkowych istniejących miedzy nią a jej małżonkiem lub zawiadomienia o zmianie treści tego oświadczenia; jeżeli zmiany te miały miejsce - także dowodu tych zmian.

W przypadku, gdy zmarły nie złożył pisemnego oświadczenia o stosunkach majątkowych istniejących między nim a jego małżonkiem lub nie powiadomił o ich zmianie, jego małżonek powinien potwierdzić na piśmie, że do chwili śmierci członka funduszu nie zmienił się stan stosunków majątkowych miedzy małżonkami, a w przypadku zmiany tego stanu - przedstawić odpowiednie dowody tej zmiany. Jeżeli małżonek zmarłego członka funduszu nie posiada rachunku w otwartym funduszu i w terminie 2 miesięcy od dnia przedstawienia ww. dokumentów nie wskaże rachunku w jakimkolwiek otwartym funduszu, otwarty fundusz, do którego należał zmarły współmałżonek, niezwłocznie otworzy rachunek na jego nazwisko i w ramach wypłaty transferowej przekaże na ten rachunek przypadające mu środki zgromadzone na rachunku współmałżonka. Pozostałe środki zgromadzone na rachunku zmarłego członka otwartego funduszu emerytalnego przekazywane są osobom wskazanym przez zmarłego a w przypadku ich braku wchodzą w skład spadku.

Otwarty fundusz dokonuje wypłaty środków należnych osobie wskazanej przez zmarłego w terminie 3 miesięcy od dnia przedstawienia funduszowi urzędowego dokumentu stwierdzającego tożsamość osoby uprawnionej, z tym że wypłata środków przypadających małżonkowi zmarłego może być przekazana na jego żądanie na rachunek w otwartym funduszu. Wypłata dokonywana bezpośrednio na rzecz osoby wskazanej przez zmarłego następuje w formie wypłaty jednorazowej lub w formie wypłaty w ratach płatnych przez okres nie dłuższy niż 2 lata, zgodnie z pisemną dyspozycją osoby uprawnionej. Zasady wypłaty w ratach określa statut otwartego funduszu.

Posiadanie rachunku w otwartym funduszu nie pozbawi małżonki wcześniejszej emerytury. Jeżeli do 31 grudnia 2006 r. spełni łącznie wszystkie warunki uprawniające do przejścia na emeryturę, to ZUS na podstawie złożonego wniosku ustali prawo do tego świadczenia.
Środki przekazane z rachunku zmarłego męża na rachunek małżonki zostaną jej wypłacone dopiero po nabyciu przez nią prawa do wcześniejszej emerytury. Otwarty fundusz dokona ich wypłaty po przedłożeniu wniosku wraz z decyzją przyznającą prawo do emerytury w terminie 14 dni od daty złożenia wniosku. Wypłata w terminie wcześniejszym jest możliwa wówczas, gdy zgromadzone na rachunku środki w kwocie ustalonej w dniu złożenia wniosku nie są wyższe od kwoty stanowiącej 150% przeciętnego wynagrodzenia w poprzednim kwartale, ogłaszanego dla celów emerytalnych.

Podstawa prawna:
• Art. 111 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. nr 137, poz. 887 z późn. zm.),
• Art. 82-88 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).

Pytanie: Zamierzam zmienić otwarty fundusz emerytalny, którego członkiem jestem od 2004 r. W jakiej kwocie obecnie fundusz pobiera opłaty za jego zmianę?

Opłaty te są stałe i określone zostały przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lutego 2004 r. w sprawie opłaty pobieranej przez powszechne towarzystwo emerytalne z tytułu wypłat transferowych (Dz. U. nr 31, póz. 262). Od 1 kwietnia 2004 r. wynoszą one odpowiednio:
• 160,00 zł, jeżeli od ostatniego dnia miesiąca, w którym uzyskano członkostwo w funduszu do dnia dokonania wypłaty transferowej z rachunku członka w funduszu do innego funduszu upłynęło nie więcej niż 12 miesięcy;
• 80,00 zł, jeżeli od ostatniego dnia miesiąca, w którym uzyskano członkostwo w funduszu do dnia dokonania wypłaty transferowej z rachunku członka w funduszu do innego funduszu upłynęło więcej niż 12 miesięcy, ale mniej niż 24 miesiące.

Co jednak istotne, opłata ta nie jest pobierana przez fundusz ze środków zgromadzonych na rachunku członka. To osoba zmieniająca dotychczasowy fundusz obowiązana jest ją uiścić z własnych środków. W przeciwnym razie otwarty fundusz, którego była członkiem, nie dokona wypłaty transferowej zgromadzonych środków do wybranego funduszu.

Czy wiesz, że...
Fundusz, po otrzymaniu zawiadomienia o jego zmianie powinien przesłać informację w formie pisemnej o wysokości opłaty oraz wskaże rachunek pieniężny, na który ma być ona przekazana. Tej czynności fundusz dokona niezwłocznie, nie później niż w ciągu 7 dni roboczych, po otrzymaniu zawiadomienia o zawarciu umowy z innym otwartym funduszem.

Opłatę uważa się za uiszczoną przez członka funduszu, jeżeli wpłynie ona na rachunek pieniężny wskazany przez fundusz do siódmego dnia miesiąca, w którym jest dokonywana wypłata transferowa. Po dokonaniu wypłaty transferowej towarzystwo rozlicza opłatę i w przypadku różnicy pomiędzy opłatą wpłaconą a należną, o której mowa wyżej, dokonuje zwrotu różnicy opłaty na wskazany przez członka funduszu rachunek pieniężny albo w formie przekazu pocztowego na wskazany przez członka funduszu adres.

Pytanie: Jako osoba nie zobowiązana (ur. 1975 r.) nie dokonałam wyboru otwartego funduszu emerytalnego. Ponieważ w marcu 2006 r. rozwiodłam się z mężem, który od października 1999 r. jest członkiem otwartego funduszu, został mi otwarty przez ten fundusz rachunek, na który przekazano część środków zgromadzonych na rachunku męża. Proszę o wyjaśnienie:
Kiedy będę mogła dokonać wypłaty tych środków?
Czy otwarcie tego rachunku oznacza, że ZUS będzie teraz przekazywał część opłacanych przeze mnie składek do funduszu?

Osoby, którym otwarty fundusz emerytalny otworzył rachunek w związku z wypłatą transferową części środków zgromadzonych na rachunku byłego współmałżonka, mają prawo do jednorazowej wypłaty wszystkich środków zgromadzonych na tym rachunku, w terminie 14 dni od daty złożenia wniosku, w razie:
• złożenia wniosku wraz z decyzją przyznającą emeryturę, zaopatrzenie emerytalne, emeryturę dla rolników lub uposażenie w stanie spoczynku;
• nie nabycia prawa do emerytury, o ile ukończyły 60 lat w przypadku kobiet i 65 lat w przypadku mężczyzn;
• złożenia wniosku przez osoby urodzone przed dniem 1 stycznia 1969 r., jeżeli zgromadzone na ich rachunku środki w kwocie ustalonej w dniu złożenia wniosku nie są wyższe od kwoty stanowiącej
  - 50% przeciętnego wynagrodzenia w poprzednim kwartale, ogłaszanego dla celów emerytalnych, jeżeli otwarcie rachunku nastąpiło przed dniem 1 stycznia 2002 r.,
  - 150% przeciętnego wynagrodzenia, o którym mowa wyżej, jeżeli otwarcie rachunku nastąpiło po dniu 1 stycznia 2002 r. Tak stanowi art. 129a ust. 1 ustawy o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych.

Reasumując, wypłata zgromadzonych środków nastąpi na Pani wniosek po uzyskaniu prawa do emerytury lub ukończeniu 60 lat, chyba że środki zgromadzone na otwartym rachunku w dniu zgłoszenia wniosku o ich wypłatę nie przekraczają 150% przeciętnego wynagrodzenia. Wówczas wypłata może nastąpić w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku.

Ubezpieczonym urodzonym przed 1 stycznia 1969 r., którzy nie dokonali wyboru otwartego funduszu emerytalnego, a obecnie uzyskali członkostwo w otwartym funduszu emerytalnym w związku z przekazaniem części środków zgromadzonych na rachunku byłego małżonka, ZUS nie odprowadza na rachunek w tym funduszu części składki emerytalnej (art. 129a ust. 3 ww. ustawy). Jeżeli jednak odprowadziłby część składki emerytalnej składka ta podlega zwrotowi na zasadach określonych dla nienależnie opłaconej składki odprowadzonej do otwartego funduszu emerytalnego.

Wnioski o unieważnienie umowy z OFE

Do niedawna towarzystwa emerytalne w różny sposób traktowały wnioski o unieważnienie umowy o przystąpieniu do OFE z powodu działania pod wpływem błędu. W ostatnim czasie doszło jednak do uzgodnienia między nimi jednolitej procedury unieważniania takich umów.

Osoba, która nie może skorzystać z wcześniejszych uprawnień emerytalnych z powodu przystąpienia do OFE, będzie musiała najpierw uzyskać decyzję ZUS odmawiającą przyznania wcześniejszej emerytury. Z decyzji tej będzie musiało wyraźnie wynikać, że jedyną przyczyną odmowy jest członkostwo w OFE. Następnie trzeba będzie tę decyzję, wraz z pisemnym oświadczeniem o zawarciu umowy o członkostwo w OFE pod wpływem błędu, dostarczyć do powszechnego towarzystwa emerytalnego zarządzającego właściwym funduszem. Po czym PTE uruchomi wewnętrzną procedurę w sprawie unieważnienia umowy. Trudno w tej chwili jednoznacznie stwierdzić, czy towarzystwa emerytalne będą skrupulatnie oceniać przyczyny unieważnienia umowy na podstawie złożonego oświadczenia przez osobę zainteresowaną, czy też w przypadku złożenia takiego oświadczenia będzie następowało automatyczne unieważnienie umowy.

Zakłady emerytalne, firmy ubezpieczeniowe, fundusze inwestycyjne

Po 7 latach znów powróciła koncepcja zakładów emerytalnych, które miały pobierać aż 7 proc. kwoty zaoszczędzanej w OFE. Zwolennicy takiego rozwiązania zwracają uwagę, że zmniejszy ono ryzyko błędów przy ustalaniu wysokości świadczeń. Podstawową wadą takiego rozwiązania są wysokie koszty utworzenia nowej instytucji. Dodatkowo w związku z różnym wiekiem emerytalnym kobiet i mężczyzn brak było gwarancji, że będą chętni do płacenia świadczeń pierwszym emerytom w latach 2009-2013. W pierwszym bowiem okresie funkcjonowania zakładów na emerytury będą przechodzić kobiety. Klienci także nie zyskają, gdyż nowe instytucje finansowe będą konkurować między sobą nie kosztami, lecz siecią dystrybucji.

Autorzy dokumentu zakładają, że wypłata świadczeń może być przekazana już istniejącym na rynku zakładom ubezpieczeń na życie. Entuzjaści takiego rozwiązania podkreślają, że system nie spowoduje żadnych dodatkowych kosztów, gdyż firmy ubezpieczeniowe będą korzystać z już istniejącej sieci dystrybucji polis na życie. Natomiast wśród wad tego systemu są wskazywane wysokie koszty związane z akwizycją. Natomiast jeśli ubezpieczyciele będą konkurować między sobą wysokością pobieranej prowizji, wówczas niebezpiecznie zmniejszy się poziom bezpieczeństwa wypłat.

Nie jest także wykluczone, że banki, fundusze inwestycyjne czy fundusze emerytalne mogą zajmować się wypłatą emerytur z II filara. W takim przypadku wypłata polegałaby na systematycznym wycofaniu z konta bądź z rachunku określonej kwoty. Najpoważniejszą wadą takiego rozwiązania jest brak mechanizmów gwarantujących dożywotność wypłacanego świadczenia. Osoba, która korzystałaby z takiego świadczenia i żyła dłużej niż to założono w momencie ustalania jego wysokości, po wyczerpaniu konta nie mogłaby oczekiwać nawet złotówki.

Na świecie takie rozwiązania są wykorzystywane wyłącznie w przypadku finansowania świadczeń pomostowych. Mają one na celu zapewnienie środków na utrzymanie ubezpieczonemu pomiędzy dniem przejścia na emeryturę (zakończenie pracy zawodowej) a wykupieniem renty dożywotniej. Analiza przyjęta przez Komitet Rady Ministrów zawiera także propozycje, aby o wyborze konkretnego podmiotu wypłacającego świadczenia emerytalne dla określonego rocznika decydował przetarg. Możliwe będzie także ubieganie się o klientów przez różne podmioty. Jednak także i to rozwiązanie niesie ze sobą liczne niebezpieczeństwa. Przyszły bowiem klient będzie musiał ponieść koszty kampanii reklamowych związanych z walką między różnymi firmami. Jakość oferty będzie miała drugorzędne znaczenie, gdyż o sukcesie będzie decydować sieć agentów otrzymujących prowizję za każdego pozyskanego klienta.

[HR]Podstawa prawna:
Art. 111 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. nr 137, poz. 887 z późn. zm.),
Art. 82-88 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).