Po czwartkowej panice na warszawskim parkiecie piątek okazał się dla inwestorów nieco łaskawszy. Indeksy, reagując przede wszystkim na nieoczekiwaną obniżkę stopy dyskontowej przez amerykański bank centralny (Fed), nieznacznie zyskały: WIG wzrósł o 1,8 proc., a indeks największych spółek WIG20 o 1,6 proc. To jednak niewielkie pocieszenie dla klientów funduszy inwestycyjnych. Od szczytu indeksów z 6 lipca WIG stracił ponad 10 proc., a WIG 20 - niecałe 10 proc., dlatego w dół poszły też notowania funduszy akcji. Straciły one nawet po kilkanaście procent. W największym stopniu przecena dotknęła małe spółki, a tym samym fundusze inwestujące w spółki z tego segmentu. Rekordzista, Pioneer Małych i Średnich Spółek, zanotował spadek jednostki o 17,5 proc.

Porównując średnie wyniki funduszy z udziałem akcji od początku korekty i w okresie umożliwiającym porównanie wyników wszystkich funduszy (od 6 lipca do 14 sierpnia 2007 r.), najmniej straciły fundusze stabilnego wzrostu, które inwestują około jednej trzeciej portfela w akcje, więcej zrównoważone, a najwięcej agresywne. Ta zasada nie sprawdza się jednak w każdym przypadku. Okazuje się, że niektóre fundusze, które posiadają w swoim portfelu instrumenty bezpieczniejsze, np. obligacje, i teoretycznie powinny w większym stopniu oprzeć się spadkom, osiągnęły wynik podobny do tych, jaki odnotowały najlepsze fundusze akcji.

Aż osiem funduszy z grupy zrównoważonych - Commercial Union, Pioneer, ING Subfundusz Budownictwa i Nieruchomości, Millennium, UniAktywna Alokacja, Skarbiec Sektora Nieruchomości, SEB i KBC Beta - straciło więcej od najmniej dotkniętego korektą funduszu agresywnego subfunduszu Allianz Akcji. Co prawda, tylko o 1,68 proc. zniżkował subfundusz akcji PKO/Credit Suisse, ale jego sytuacja jest specyficzna - niedawno rozpoczął działalność i dopiero buduje portfel (podobnie jest z pozostałymi subfunduszami PKO/CS z linii plus, które wypadły najlepiej w swoich kategoriach).

Z tego wynika, że nie należy ślepo przyjmować, że przynależność funduszu do grupy zrównoważonych gwarantuje mniej ryzykowną strategię.

- Zaangażowanie w akcje poszczególnych funduszy zrównoważonych bardzo się od siebie różni - od 30 do nawet 75 proc. Ponadto w tej grupie zaczęły się pojawiać fundusze sektorowe, np. ING Budownictwa i Nieruchomości Plus. Chociaż mają w portfelu mniej akcji niż klasyczne fundusze agresywne, to z uwagi na sektorowy charakter portfela przeznaczone są dla osób akceptujących wysoki poziom ryzyka - tłumaczy Katarzyna Siwek, kierownik działu analiz w Expanderze.

Podobna sytuacja miała miejsce w grupie funduszy stabilnego wzrostu, które inwestują od 0 do 50 proc. aktywów na rynku akcji i są o klasę bezpieczniejsze od funduszy zrównoważonych. Przynajmniej teoretycznie. Aż 25 funduszy stabilnego wzrostu osiągnęło gorszy wynik od najlepszego funduszu zrównoważonego PZU SFIO Ochrony Majątku, który stracił 2,67 proc. (nie bierzemy pod uwagę funduszu PKO/Credit Suisse).

Teoria nie sprawdziła się również w przypadku funduszy tzw. zmiennej alokacji, których strategia zakłada dostosowywanie udziału akcji (od 0 nawet do 100 proc.), w zależności od oceny rynku przez zarządzającego. W badanym okresie fundusze SKOK Aktywny Zmiennej Alokacji (grupa zrównoważona) i SKOK Stabilny Zmiennej Alokacji wypadły przeciętnie, a zatem nie obroniły się przed spadkami. Lepiej uplasował się Allianz Aktywnej Alokacji, który w grupie zrównoważonej był drugi (nie licząc PKO/CS).

Co ciekawe, swojej odporności na spadki nie potwierdziły też fundusze alternatywne, które mogą zarabiać zarówno na wzrostach, jak i na giełdowych spadkach. W praktyce jednak bywa z tym różnie. Przykładem mogą być fundusze Superfund. Od 6 lipca na najbezpieczniejszej strategii inwestorzy stracili ponad 13 proc., na najbardziej agresywnej 18 proc.

- Wybierając fundusz, warto dokładnie dowiedzieć się, jaka jest jego strategia inwestycyjna. Warto oszacować, czy bardziej opłacalnym rozwiązaniem będzie samodzielne zdywersyfikowanie portfela, np. zainwestowanie pieniędzy po połowie w fundusz agresywny i w pieniężny. Wynik, przynajmniej w okresie spadków, może być lepszy, a koszt zarządzania niższy - radzi Katarzyna Siwek.