.:. IKE, emerytury, inwestycje | Rzeczpospolita

Oszczędności Od 1 września ruszyły indywidualne konta emerytalne

Od początku września każdy, kto ukończył 16 lat, może wpłacać pieniądze na indywidualne konta emerytalne (IKE). Środki gromadzone na kontach będą zwolnione z 19-procentowego podatku od zysków kapitałowych. Na konta będzie można wpłacać określoną ustawą kwotę maksymalną. Systematyczne oszczędzanie ma na celu zwiększenie dochodów po przejściu na emeryturę.

Indywidualne konta emerytalne (IKE) stworzono z myślą o tym, aby każdy Polak mógł oszczędzać pieniądze, które w przyszłości zwiększą jego dochody po przejściu na emeryturę. Na IKE odkładać środki może każdy, kto ukończył 16 lat (ustawodawca nie określił górnej granicy wieku), mieszka w Polsce i płaci podatek dochodowy.

Roczny limit wpłat na konta emerytalne jest określony w ustawie o IKE i wynosi 150 proc. przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w danym roku. W 2004 r. maksymalna wpłata na IKE wyniesie więc 3435 zł. W tym roku, chociaż konta startują dopiero 1 września, można na nie wpłacić cały roczny limit.

Podstawową zachętą do oszczędzania na indywidualnym koncie emerytalnym ma być zwolnienie z 19-proc. podatku od zysków kapitałowych, potocznie zwanego podatkiem Belki. Aby jednak z tego zwolnienia skorzystać, nie można wypłacić środków zgromadzonych na IKE przed ukończeniem 60 lat, a w przypadku osób, które nabyły prawa do wcześniejszej emerytury - 55 lat. To jednak nie jedyny warunek zwolnienia z podatku. W ustawie znalazły się bowiem dwa dodatkowe: pieniądze muszą być wpłacane na IKE co najmniej przez 5 dowolnych lat kalendarzowych, a poza tym co najmniej połowa wartości wszystkich wpłat musi być dokonana na przynajmniej pięć lat przed likwidacją konta.

Ustawodawca postanowił też, że wypłata środków gromadzonych na koncie, zwalniająca z podatku od zysków kapitałowych, wyklucza możliwość ponownego założenia IKE. A należy pamiętać, że środki z IKE są wypłacane jednorazowo, co oznacza, że w chwili likwidacji rachunku oszczędzający otrzyma kwotę np. 80 tys. zł. Jeśli zdecyduje się np. wpłacić je na lokatę bankową, to od odsetek z niej już zapłaci podatek.

Innym zwolnieniem podatkowym w przypadku środków zgromadzonych na IKE jest to, że nie podlegają one podatkowi od spadków i darowizn.

Aby skorzystać z IKE, trzeba podpisać umowę o prowadzenie konta z jedną z czterech instytucji finansowych wymienionych w ustawie i wpłacać do niej pieniądze w trybie dogodnym dla oszczędzających.

- zakłady ubezpieczeń na życie (chodzi o umowę ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym, przy czym oszczędności w ramach IKE dotyczyłyby tylko funduszu kapitałowego),

- domy maklerskie lub banki prowadzące działalność maklerską (chodzi o umowę na świadczenie usług brokerskich i prowadzenie rachunku papierów wartościowych oraz rachunku pieniężnego służącego do jego obsługi);

Osoby posiadające już umowy ubezpieczenia z funduszem kapitałowym lub rachunki inwestycyjne w biurach maklerskich, będą mogły gromadzić oszczędności na IKE na podstawie dotychczasowych umów.

Oszczędzający w ramach IKE będą mogli gromadzić oszczędności emerytalne wyłącznie na jednym koncie, prowadzonym przez jedną instytucję finansową. Jedynie w przypadku funduszy inwestycyjnych będzie można gromadzić oszczędności w więcej niż jednym funduszu, ale muszą być one zarządzane przez to samo towarzystwo funduszy inwestycyjnych. Osoby, które złamią tę zasadę, zapłacą wyższe, bo 75-proc. zryczałtowany podatek od dochodów uzyskanych na koncie.

Wybraną przez nas formę IKE będzie można w każdej chwili zmienić, czyli np. zrezygnować z oszczędzania na rachunku bankowym na rzecz np. funduszu inwestycyjnego. Jednak w pierwszym roku oszczędzania instytucja prowadząca konto pobierze za odejście od niej opłatę dodatkową.

Na IKE będzie także można wpłacić środki zgromadzone w ramach pracowniczego programu emerytalnego, ale tylko w przypadku jego likwidacji lub ustania stosunku pracy z pracodawcą prowadzącym program. Oszczędzający będą mieli także prawo do wpłaty na swoje IKE środków pochodzących z konta emerytalnego osoby zmarłej, jeżeli zostali do tego uprawnieni.

Zdaniem wielu ekspertów zwolnienie z podatku od zysków nie jest wystarczającą zachętą do długoterminowego oszczędzania. Taką byłyby ulgi w podatku dochodowym. - Nie ma pewności, czy podatek Belki będzie wciąż obowiązywał za kilkadziesiąt lat. Korzyść jest więc w tej chwili domniemana - uważa Paweł Dangel, prezes grupy Allianz. Zdaniem specjalistów produkty finansowe w ramach IKE nie będą znacząco się różnić od istniejących już form długoterminowego oszczędzania, jak ubezpieczenia z funduszem kapitałowym czy plany systematycznego oszczędzania w ramach funduszy inwestycyjnych.

Konta w różnych instytucjach będą dość wystandaryzowane. Ustawa określa, jakie koszty (m.in. za zarządzanie) podmioty mogą pokryć ze środków gromadzonych na kontach przez klientów. - Taka konstrukcja zapisów ustawy sprawia, że marża dla spółek, które będą oferować IKE i ich sieci sprzedaży nie będzie wysoka. Zaczniemy od poinformowania naszych klientów o nowej możliwości oszczędzania. Trudno jest przekonywać klientów do produktu, z którego korzyści zobaczą za kilkadziesiąt lat - uważa Paweł Dangel.

Większość instytucji finansowych, szczególnie tych największych, deklaruje jednak, że będzie oferować IKE. Można podejrzewać, że w najbliższym czasie pojawi się na rynku kilkadziesiąt ofert IKE. Pierwsze kampanie reklamowe (grupa PZU) wystartowały w połowie sierpnia.