Indywidualne konto emerytalne to tylko jedna z wielu możliwości gromadzenia pieniędzy na starość. Ma ono zalety. Jest tak skonstruowane, że nie opłaca się podjąć oszczędności przed osiągnięciem wieku emerytalnego, bo wtedy trzeba zapłacić 19 proc. podatku. Zakładając IKE, nierzadko można korzystać ze zniżek w opłatach.

Ale inne formy oszczędzania - fundusze inwestycyjne, polisy z funduszami kapitałowymi, lokaty bankowe, akcje kupowane bezpośrednio na giełdzie, obligacje, nieruchomości, a nawet dzieła sztuki - też mogą być dobre. Najważniejsze, by zmusić się do systematycznego odkładania choćby niewielkich sum.

Osoby, które skorzystają z nowego systemu emerytalnego już w 2009 r., przekonają się, że emerytury nie będą wysokie. Z wyliczeń "Rz" wynika, że kobiety z rocznika 1949, które zakończą karierę zawodową w 2009 r., otrzymają z OFE tylko od 30 zł do ponad 100 zł miesięcznie. Mężczyźni, którzy przejdą na emeryturę pięć lat później, mogą spodziewać się trochę wyższych świadczeń - od 65 zł do 400 zł miesięcznie. W kolejnych rocznikach wygląda to podobnie. Oczywiście w ich przypadku dużo większa będzie emerytura z ZUS. Ale i tak różne szacunki pokazują, że świadczenie, które otrzymamy w przyszłości z ZUS i OFE, wyniesie od 20 do 60 proc. tego, co zarabialiśmy przed przejściem na emeryturę. Jeśli więc pensja wynosiła np. 3 tys. zł, to emerytura w zależności m.in. od płci i wysokości zarobków, wyniesie od 600 zł do 1800 zł.

Aby przekonać się, jak ważne jest oszczędzanie na starość, warto skorzystać ze specjalnych kalkulatorów. Policzą one, ile wyniesie świadczenie z obowiązkowej części systemu (ZUS i OFE). Taki kalkulator można znaleźć m.in. na stronie Komisji Nadzoru Finansowego www.knf.gov.pl.

- Warto zwrócić uwagę na dane GUS. Już w 2030 roku połowa ludności Polski to będą osoby w wieku powyżej 50 lat, a średnia długość życia zwiększy się ze względu na postęp medycyny. Oznaczać to może niskie świadczenia dla tych, którzy swoją emeryturę oprą tylko na dwóch filarach, z których pierwszy finansowany jest przez osoby aktywne zawodowo - ocenia Jarosław Jamka, członek zarządu ING Nationale-Nederlanden.

Z badań zrobionych dla ING NN wynika, że ponad połowa dorosłych Polaków między 18. a 65. rokiem życia jest zainteresowana oszczędzaniem na dodatkową emeryturę. Większość jest jednak przekonana, że zdąży to zrobić później. A zdaniem specjalistów warto zacząć oszczędzać jak najwcześniej, bo wtedy wiąże się to z najmniejszymi wyrzeczeniami. W zasadzie od momentu rozpoczęcia pracy zawodowej powinniśmy odkładać minimum 10 proc. wynagrodzenia, ale zaczynać można też od mniejszych sum.

Wpływ na wysokość emerytury ma też długość stażu pracy, a co za tym idzie odprowadzania składek emerytalnych. Każdy rok pracy po przekroczeniu 60 lat zwiększa emeryturę o kilka procent. Po osiągnięciu wieku emerytalnego nie opłaca się więc szybko rezygnować z pracy.

Każda forma oszczędzania na przyszłą emeryturę jest dobra. Nasze zestawienie nie jest więc typowym rankingiem. Nie dzieliliśmy funduszy na grupy, np. akcyjne, obligacji czy rynku pieniężnego i nie porównujemy ich w ramach takich grup prowadzących zbliżoną politykę inwestycyjną. Zestawiliśmy wszystkie fundusze razem, żeby pokazać różnice między nimi. Wybór zależy od wieku danej osoby (im starsza, tym powinna decydować się na bezpieczniejsze formy) oraz od skłonności do ryzyka.

Zakładając IKE, można rozłożyć wpłaty na kilka funduszy inwestycyjnych czy ubezpieczeniowych. Potem w trakcie oszczędzania podział ten można zmienić, z tym że czasami trzeba za to zapłacić. Zazwyczaj tylko 1 - 4 zmiany są bezpłatne (zależy to od instytucji finansowej).

Towarzystwa ubezpieczeniowe i fundusze inwestycyjne zwykle oferują w ramach IKE minimum dwa fundusze. Klient sam decyduje, które z nich wybiera i ile wpłaca. Może też skorzystać z gotowych rozwiązań. Instytucje finansowe często proponują gotowe programy czy strategie dopasowane np. do wieku oszczędzającego i stopnia akceptacji ryzyka.Nasze zestawienia ubezpieczeniowych funduszy kapitałowych oraz funduszy inwestycyjnych dostępnych w ramach IKE obejmują wyniki pojedynczych funduszy. Dlatego rzeczywisty zysk inwestora może być inny, bo np. 30 proc. jego oszczędności jest w funduszu akcji, kolejne 30 proc. w funduszu stabilnego wzrostu, a reszta w funduszu papierów dłużnych. Wtedy na zysk składają się stopy zwrotu wypracowane przez te trzy fundusze.

W ostatnich latach najszybciej rosły oszczędności gromadzone w funduszach - zarówno inwestycyjnych, jak i ubezpieczeniowych - które większość lub wszystkie środki inwestują w akcje. Fundusze obligacji przyniosły podobny zysk jak lokaty bankowe.

Z informacji, które otrzymaliśmy od towarzystw ubezpieczeniowych i TFI, wynika, że klienci najczęściej wybierali fundusze inwestujące sporą część albo nawet wszystkie środki w akcje. Trudno się temu dziwić, skoro na giełdzie mieliśmy hossę. Dopiero w tym roku indeksy zaczęły mocno się wahać, ale i tak najwięcej można było zarobić na akcjach, zwłaszcza największych spółek.

Im dłużej będziemy odkładać pieniądze, tym bardziej ryzykowną formę inwestycji możemy wybrać. W miarę zbliżania się do wieku emerytalnego trzeba zmniejszać udział w portfelu inwestycji ryzykownych (np. funduszy akcyjnych) na rzecz bardziej bezpiecznych (lokaty bankowe, fundusze papierów dłużnych, pieniężne).