Odkładanie części miesięcznego wynagrodzenia na koncie w ZUS i OFE nie wystarczy, by w przyszłości pobierać przyzwoitą emeryturę. Z różnych wyliczeń wynika, że stopa zastąpienia, czyli relacja ostatniego wynagrodzenia do emerytury, może w przypadku kobiety wynieść tylko 30 - 40 proc., a dla mężczyzny 50 - 70 proc. Jeśli więc kobieta otrzymywała pensję w wysokości 2500 zł, to po przejściu na emeryturę może liczyć na 750 - 1000 zł. Mężczyzna zaś dostanie 1300 - 1750 zł.

Dlatego koniecznie trzeba dodatkowo oszczędzać, aby poziom życia po przejściu na emeryturę nie zmienił się drastycznie. Powinny o tym pomyśleć zwłaszcza osoby, którym do emerytury pozostało mało czasu. Dla nich każdy kolejny rok oszczędzania ma ogromne znaczenie.

Zbyt długo nie powinni także zwlekać ludzie, którzy zarabiają więcej niż 2,5-krotność średniej krajowej płacy; po przekroczeniu tego limitu nie są już odprowadzane składki do ZUS, nie jest więc też zasilane konto w funduszu emerytalnym; w przyszłości ludzie z takimi dochodami również mocno odczują, że ich emerytura jest relatywnie niska.

Podobnie będzie z osobami prowadzącymi działalność gospodarczą i płacącymi minimalną składkę do ZUS, z rolnikami odprowadzającymi składki do KRUS na najniższym poziomie oraz z kobietami. Przez cały czas aktywności zawodowej ludzie ci mają dużo okresów nieskładkowych (np. kobiety, gdy przebywają na urlopach wychowawczych). Panie mają jeszcze dodatkowy problem - wcześniej niż mężczyźni przechodzą na emeryturę (gdy ukończą 60 lat) i w związku z tym krócej gromadzą pieniądze.

Odkładanie nawet bardzo niewielkich kwot, ale za to systematyczne, może podnieść w przyszłości komfort życia. Według specjalistów, na dodatkową emeryturę powinno się przeznaczać minimum 10 proc. dzisiejszej pensji, ale zacząć można nawet od niższej sumy. Warto jak najwcześniej wyrobić w sobie nawyk odkładania co miesiąc choćby kilkudziesięciu złotych. Jeśli będzie się to robić przez kilkadziesiąt lat, efekt będzie znakomity.

Wybierać można między różnymi sposobami dodatkowego oszczędzania. Jednym z nich jest indywidualne konto emerytalne (IKE). Można je założyć w banku, towarzystwie ubezpieczeniowym, domu maklerskim, towarzystwie funduszy inwestycyjnych.

Każdy, kto odkłada część swojego wynagrodzenia na koncie emerytalnym, może dowolnie decydować o wysokości i terminie wpłat. Można nawet zawiesić oszczędzanie na długi czas, nie zrywając umowy i nie likwidując IKE.

Nie ma ustalonej górnej granicy wieku dla oszczędzających. Nawet osoba, która osiągnęła już wiek emerytalny, może założyć konto, pod warunkiem, że wcześniej tego nie zrobiła i nie wypłaciła środków, korzystając z ulgi podatkowej. Oszczędzać mogą także osoby niemające stałych dochodów, np. okresowo bezrobotne, wykonujące wolne zawody, samozatrudnione czy pracujące na podstawie umowy zlecenia czy umowy o dzieło.

Zasady gromadzenia pieniędzy na kontach emerytalnych określa specjalna ustawa. Daje ona oszczędzającym prawo do pobrania - po osiągnięciu wieku emerytalnego - całego kapitału wraz z wypracowanymi zyskami, bez pomniejszania ich o 19-proc. podatek Belki. Owo zwolnienie podatkowe obejmuje jednak tylko dochody kapitałowe od limitowanej kwoty inwestycji. W 2006 roku jest to 3521 zł.

Wybierając inne niż IKE formy oszczędzania, trzeba liczyć się z koniecznością zapłacenia podatku od dochodów. Ale to nie powinno zniechęcać do inwestowania z myślą o przyszłości. Warto na przykład wpłacać pieniądze do funduszu inwestycyjnego, wykupić polisę na życie z funduszem kapitałowym, ulokować choć trochę w obligacje czy w akcje notowane na giełdzie. Przewaga takich sposobów oszczędzania nad IKE polega na tym, że w każdej chwili można sięgnąć po swoje pieniądze. W przypadku indywidualnych kont emerytalnych również można to zrobić, ale wtedy traci się prawo do zwolnienia podatkowego (chyba że oszczędności zostaną przeniesione na inne IKE).

Zachętą do wpłacania pieniędzy na indywidualne konto emerytalne jest to, że zyskami z oszczędności nie trzeba dzielić się z fiskusem. Dochody kapitałowe zwolnione są bowiem z 19 proc. podatku, potocznie zwanego podatkiem Belki. Ale zachęta podatkowa powinna stanowić jedynie dodatkowy bodziec do oszczędzania, zwłaszcza że jest ona niewielka. Warto byłoby oszczędzać nawet wtedy, gdyby zwolnienia podatkowego w ogóle nie było.

Aby skorzystać z ulgi podatkowej w momencie wypłaty zgromadzonych oszczędności (dopiero wtedy ulga staje się dostępna), trzeba mieć ukończone 60 lub 55 lat, nabyć prawo do emerytury, a także spełnić jeden z następujących warunków: - wpłacać pieniądze na indywidualne konto emerytalne przez minimum 5 dowolnych lat kalendarzowych lub - ponad połowę wpłat wnieść nie później niż na 5 lat przed podjęciem decyzji o wycofaniu środków. Oszczędności gromadzone na IKE są także zwolnione z podatku spadkowego. Osoby uposażone (wskazane w umowie z instytucją finansową przez właściciela konta) lub spadkobiercy nie płacą również podatku od zysków kapitałowych. Przy zawieraniu umowy o prowadzenie IKE każdy powinien wskazać osobę uposażoną (może być kilka), która po jego śmierci otrzyma oszczędności zgromadzone na IKE. W przypadku braku osób uposażonych środki zgromadzone na IKE przechodzą na rzecz spadkobierców.